DASK Neyi Karşılar, Neyi Karşılamaz?
DASK poliçesi olan çoğu ev sahibi, poliçeyi tapu işlemi ya da abonelik açılışı tıkandığı için almıştır. Ne kapsadığını okumamıştır. Bu, deprem sonrasında öğrenmenin en pahalı yolu.
Bu yazı DASK'ın ne olduğunu, neyi ödediğini, nerede durduğunu ve aradaki boşluğu nasıl kapatacağınızı anlatıyor.
DASK nedir
DASK, Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun kısaltmasıdır ve Zorunlu Deprem Sigortası'nı yürütür. 1999 Marmara depreminden sonra kuruldu; o depremde hasar gören konut stokunun neredeyse tamamının sigortasız olduğu görülmüştü.
Mantığı riski ülke geneline yaymaktır. Bu sayede primler düşük kalır ve ödeme kapasitesi tek bir sigorta şirketinin büyük bir olaydan sağ çıkmasına bağlı olmaz.
Kimin yaptırması gerekir
Belediye sınırları içindeki, tapuya kayıtlı konutlar için zorunludur. Yükümlülük bağımsız bölüm malikine aittir. Kiracının değil, apartman yöneticisinin de değil.
Bu ayrım pratikte önemli: yönetici, bina için toplu bir DASK poliçesi yaptırmakla yükümlü değildir. Yapabileceği şey eksik poliçeleri takip edip malikleri uyarmaktır.
İstemeseniz de karşınıza çıkacağı yerler:
- Tapu devir işlemleri
- Elektrik ve su aboneliği açılışı veya devri
- Konut kredisi işlemleri
Ne kapsar
DASK, binanın yapısal hasarını karşılar: temeller, kolon ve kirişler, taşıyıcı duvarlar, döşemeler, merdivenler, çatı ve binanın ortak alanları. Depremin doğrudan yol açtığı yangın, infilak, tsunami ve yer kayması da kapsam içindedir.
Neyi kapsamaz
Asıl mesele burada.
| Kapsam dışı | Bunun için gereken |
|---|---|
| Eşya: mobilya, beyaz eşya, elektronik, kişisel eşya | Konut sigortası (eşya teminatlı) |
| Kira kaybı | Ayrı teminat |
| Ev oturulamaz haldeyken barınma gideri | Ayrı teminat |
| Azami teminat tutarının üzerindeki hasar | İhtiyari deprem sigortası |
| İşyeri ve çoğu sanayi yapısı | Ticari poliçeler |
| Ruhsatsız yapılar | Kapsam dışı, sigortalanamaz |
| Dolaylı zararlar: iş durması, değer kaybı | Standart hiçbir poliçe karşılamaz |
Asıl sınır: azami teminat tutarı
DASK, ulusal olarak belirlenen ve dönem dönem güncellenen bir azami teminat tutarına kadar öder. Bu tutar, dairenizin brüt yüzölçümü ile bir metrekare başına inşaat maliyeti üzerinden hesaplanır. Rayiç değerle ilgisi yoktur.
Sonucu şudur: büyük şehirlerde bir dairenin piyasa değeri, inşaat maliyetinin birkaç katı olabilir ve DASK inşaat maliyetine bağlıdır. Binanız yıkılırsa DASK yeniden inşaya katkı verir; ödediğiniz parayı geri getirmez.
Bu boşluk herkeste aynı değil. Düşük maliyetli bir bölgede küçük bir dairede tavan yeterliye yakın olabilir. İstanbul'da değerli bir konumda ise fark büyüktür ve kapatmak için ihtiyari deprem sigortası gerekir.
Prim nasıl belirlenir
Prim, sigorta şirketinin kendi hesabıyla değil ulusal bir tarifeyle belirlenir. Üç değişken var:
- Deprem risk bölgesi
- Yapı tarzı (betonarme, çelik, yığma, diğer)
- Brüt yüzölçümü
Tarife ulusal olduğu için acenteler arasında fiyat aramanın anlamı yoktur. Prim neyse odur; değişken olan tek şey üzerine ihtiyari teminat alıp almadığınızdır.
Ayrıca bir muafiyet vardır: sigorta bedelinin belirli bir yüzdesi tenzili muafiyet olarak uygulanır, bunun altındaki hasar ödenmez.
Hasar durumunda
- Depremden sonra en kısa sürede DASK'a bildirin. Binanın resmî hasar tespitini beklemeyin.
- Temizlik veya onarıma başlamadan önce fotoğraf çekin. Hasar ödemelerinin en sık bu yüzden düştüğünü unutmayın.
- Eksper görevlendirilir ve yerinde inceleme yapar.
- Ödeme, tespit edilen hasar kadar, muafiyet düşülerek ve azami teminat tutarını aşmamak üzere yapılır.
Poliçe bilgilerini, tapuyu ve yapı ruhsatını bir arada ve eve bağımlı olmayan bir yerde tutun. Ev oturulamaz haldeyse içeriden evrak almak mümkün olmayabilir.
Sık yapılan hatalar
- Poliçeyi yenilememek. Süresi dolmuş poliçe hem işlemleri tıkar hem hasar ödemez.
- Yanlış metrekare beyanı. Teminat tutarı yüzölçümünden hesaplandığı için eksik beyan, ödemeyi doğrudan düşürür.
- Yapı tarzını yanlış bildirmek. Tarifeyi ve ödemeyi etkiler.
- DASK'ı yeterli sanmak. En yaygın hata. DASK bir taban, teminat paketi değil.
- Eşya teminatını atlamak. Ev eşyasının toplam değeri, çoğu ailenin tahmininden yüksektir.
Sigorta güvenlik değildir
DASK hasar oluştuktan sonra öder. Binanın hasar görme ihtimali hakkında hiçbir şey söylemez ve poliçe almak riski azaltmaz.
Yapısal soru sizin için önemliyse, oturduğunuz bir bina için önemli olmalı, bakılacaklar şunlar: yapım yılı ve hangi yönetmelik dönemine ait olduğu, zemin etüdü yapılıp yapılmadığı, zemin katın dükkân veya otopark için açılıp açılmadığı, ve tadilatlarda taşıyıcı duvar ya da kolona müdahale edilip edilmediği. Gerçek riskinizi bunlar belirler. Poliçe ise sonrasında ne alacağınızı belirler.
Sonuç
DASK zorunlu, ucuz ve bilinçli olarak sınırlı bir üründür. Binanın yapısını inşaat maliyeti tabanlı bir tavana kadar karşılar; eşyanızı, barınmanızı ve gelirinizi karşılamaz. Teminat değil, taban olarak görün ve tavan ile gerçek riskiniz arasındaki farkı ihtiyaç duymadan önce fiyatlayın.
Binanızın yapısal durumu hakkında bağımsız bir değerlendirme istiyorsanız bir görüşme planlayın.
Sık Sorulan Sorular
DASK ne demek?
Doğal Afet Sigortaları Kurumu'nun kısaltmasıdır. Zorunlu Deprem Sigortası'nı yürütür ve 1999 Marmara depreminden sonra kurulmuştur.
DASK eşyalarımı karşılar mı?
Hayır. DASK yalnızca binanın yapısal hasarını karşılar. Mobilya, beyaz eşya, elektronik ve kişisel eşya kapsam dışıdır; bunlar için eşya teminatlı konut sigortası gerekir.
DASK'ı kim yaptırmak zorunda?
Bağımsız bölüm maliki. Kiracı değil, apartman yöneticisi de değil. Yönetici bina adına toplu poliçe yaptırmakla yükümlü değildir; eksik poliçeleri takip edip malikleri uyarabilir.
DASK tek başına yeterli mi?
Genelde değil. DASK, brüt yüzölçümü ve metrekare başına inşaat maliyeti üzerinden hesaplanan bir azami teminat tutarına kadar öder; rayiç değerle ilgisi yoktur. Piyasa değeri inşaat maliyetini belirgin şekilde aşan konumlarda aradaki farkı ihtiyari deprem sigortası kapatır.
Hasar sonrası ilk ne yapmalıyım?
En kısa sürede DASK'a bildirin ve temizlik ya da onarıma başlamadan önce hasarı fotoğraflayın. Ödemelerin düşmesinin en sık sebebi, delil kalmadan başlanan temizliktir.